{"id":238,"date":"2017-01-24T11:59:10","date_gmt":"2017-01-24T11:59:10","guid":{"rendered":"http:\/\/blekhonnun.is\/fornleifafelag\/?page_id=238"},"modified":"2017-01-24T11:59:10","modified_gmt":"2017-01-24T11:59:10","slug":"verkefnaskra-2006","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/fornleifafelag.is\/?page_id=238","title":{"rendered":"Verkefnaskr\u00e1 2006"},"content":{"rendered":"<p><b>Verkefnaskr\u00e1 Hins \u00feingeyska fornleifaf\u00e9lags 2006.<\/b><\/p>\n<p><b>Minjar \u00ed Skulda\u00feingsey.<\/b><\/p>\n<p>\u00cd Skulda\u00feingsey er \u00feyrping af \u00f3venju m\u00f6rgum, og mj\u00f6g fornum t\u00f3ftum, sem l\u00edklega eru leifar af fornum \u00feingsta\u00f0. \u00cd eynni eru a.m.k. 30 forn mannvirki, b\u00fa\u00f0at\u00f3ftir, sem til \u00feessa hafa veri\u00f0 mj\u00f6g l\u00edtt kanna\u00f0ar, enda hefur athygli fr\u00e6\u00f0imanna einkum beinst a\u00f0 minjum \u00ed \u00deingey. \u00c1ri\u00f0 2001 var ger\u00f0 l\u00edtilsh\u00e1ttar athugun me\u00f0 grefti \u00ed Skulda\u00feingsey og fundust \u00fe\u00e1 allnokkur gj\u00f3skul\u00f6g \u00ed samhengi vi\u00f0 mannvistarleifarnar. T\u00f3ftirnar eru a.m.k. fr\u00e1 mi\u00f0\u00f6ldum, en n\u00e1kv\u00e6mari aldurs\u00e1kv\u00f6r\u00f0un f\u00e9kkst ekki vi\u00f0 \u00fe\u00e1 athugun.<\/p>\n<p>Fyrirhuga\u00f0 er a\u00f0 gera r\u00e6kilegri athugun \u00e1 minjum \u00ed eynni sumari\u00f0 2006. Markmi\u00f0 ranns\u00f3knar er a\u00f0 kanna aldur fornleifanna og hlutverk \u00feeirra.<br \/>\nVerki\u00f0 skiptist \u00ed tvo hluta:<br \/>\nA) Ger\u00f0 ver\u00f0ur yfirbor\u00f0sm\u00e6ling \u00e1 minjasv\u00e6\u00f0inu \u00f6llu me\u00f0 rafst\u00fdr\u00f0um h\u00e6\u00f0arm\u00e6li, m\u00e6lingum safna\u00f0 \u00ed gagnast\u00f6kk og g\u00f6gnin n\u00fdtt til a\u00f0 teikna kort og l\u00edkan af yfirbor\u00f0i sv\u00e6\u00f0isins. Auk \u00feess ver\u00f0ur minjasv\u00e6\u00f0i\u00f0 \u00ed \u00deingey yfirbor\u00f0sm\u00e6lt me\u00f0 sama h\u00e6tti.<br \/>\nB) Ein t\u00f3ft ver\u00f0ur ranns\u00f6ku\u00f0 me\u00f0 grefti, \u00e1 sama h\u00e1tt og \u00feingb\u00fa\u00f0in \u00ed \u00deingey var ranns\u00f6ku\u00f0 sumari\u00f0 2005, \u00fe.e. t\u00f3ftinni skipt \u00ed fj\u00f3ra reiti, og 2 andst\u00e6\u00f0ir reitir grafnir. Reyndist s\u00fa a\u00f0fer\u00f0 vel, \u00fear sem b\u00e6\u00f0i var unnt a\u00f0 rekja gj\u00f3skul\u00f6g og mannvistarl\u00f6g me\u00f0 n\u00e1kv\u00e6mni, b\u00e6\u00f0i \u00ed grunnfleti og sni\u00f0i.<\/p>\n<p>T\u00edma\u00e1\u00e6tlun:<\/p>\n<p>15.7-31.7 Undirb\u00faningur<br \/>\n1.8-4.8 Uppm\u00e6ling<br \/>\n5.8-26.8 Uppgr\u00f6ftur<br \/>\n1.9-31.10 \u00darvinnsla og sk\u00fdrsluger\u00f0<\/p>\n<p><b>\u00deegjandadalur, fornleifaskr\u00e1ning.<\/b><br \/>\nSumari\u00f0 2005 var hafin fornleifaskr\u00e1ning \u00e1 \u00deegjandadal \u00ed samstarfi Hins \u00feingeyska fornleifaf\u00e9lags og Fornleifastofnunar \u00cdslands sem annast framkv\u00e6md ranns\u00f3kna. Samtals \u00e1 anna\u00f0 hundra\u00f0 fornleifa voru skr\u00e1\u00f0ar sem er u.\u00fe.b. \u00feri\u00f0jungur af \u00e6tlu\u00f0um minjum \u00e1 dalnum. Fyrstu ranns\u00f3knir leiddu \u00ed lj\u00f3s umfangsmiklar b\u00fasetuminjar fr\u00e1 mi\u00f0\u00f6ldum sem \u00f3tr\u00falega l\u00edti\u00f0 hefur veri\u00f0 raska\u00f0 \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00f6ldum og \u00e1ratugum \u00fer\u00e1tt fyrir a\u00f0 dalurinn hafi \u00e6t\u00ed\u00f0 veri\u00f0 n\u00fdttur sem upprekstrarland af b\u00e6ndum \u00ed n\u00e6rsveitum. \u00c1 dalnum er m.a. a\u00f0 finna reislulega b\u00e6jarh\u00f3la, fj\u00f6ldann allan af \u00fatih\u00fasat\u00f3fum, margfalda vallargar\u00f0a og margra k\u00edl\u00f3metra langt kerfi gar\u00f0a. Auk \u00feess eru heillegar leifar b\u00e6nh\u00fass og kirkjugar\u00f0s a\u00f0 finna \u00e1 tveimur b\u00e6jum \u00ed dalnum vestanver\u00f0um og var s\u00e1 ytri rannsaka\u00f0ur sumari\u00f0 2005.<\/p>\n<p>Fyrirhuga\u00f0 er a\u00f0 lj\u00faka fornleifaskr\u00e1ningu \u00e1 dalnum sumari\u00f0 2006 og sk\u00fdrslu veturinn 2006-2007 \u00fear sem ver\u00f0ur a\u00f0 finna \u00fdtarlega skr\u00e1 yfir alla minjasta\u00f0i \u00e1 dalnum, l\u00fdsingu \u00e1 \u00f6llum fornminjum \u00e1samt teikningum og lj\u00f3smyndum. Allir minjasta\u00f0ir eru hnitsettir og ver\u00f0ur hnitunum varpa\u00f0 \u00e1 loftlj\u00f3smyndir sem gera munu \u00e1hugas\u00f6mum au\u00f0veldara a\u00f0 \u00e1tta sig \u00e1 landslagi og minjum dalsins.<\/p>\n<p><b>Ytra-ger\u00f0i, frumranns\u00f3knir.<\/b><br \/>\n\u00cd landi Narfasta\u00f0a eru mikil gar\u00f0l\u00f6g og eitt \u00feeirra, Gamli-Gar\u00f0ur gengur \u00fevert \u00e1 t\u00fanst\u00e6\u00f0i gamla Narfasta\u00f0ab\u00e6jarins og bendir \u00fea\u00f0 til \u00feess a\u00f0 \u00fea\u00f0 geti vart veri\u00f0 samt\u00edma b\u00e6jarst\u00e6\u00f0inu. V\u00edsbendingar eru um a\u00f0 b\u00e6r hafi sta\u00f0i\u00f0 \u00fear sem gamli Narfasta\u00f0ab\u00e6rinn er n\u00fa, fr\u00e1 \u00fev\u00ed um 1200 (vegna b\u00e6nh\u00fasbj\u00f6llunnar sem \u00fearf fannst). Tekinn var skur\u00f0ur \u00ed Gamla-Gar\u00f0 sumari\u00f0 2005 og leiddi s\u00fa ranns\u00f3kn \u00ed lj\u00f3s a\u00f0 gar\u00f0urinn er a.m.k. eldri en fr\u00e1 \u00fev\u00ed um 1300, hugsanlega miklu eldri. \u00dev\u00ed er l\u00edklegt a\u00f0 b\u00e6jarst\u00e6\u00f0i Narfasta\u00f0a hefi \u00e1\u00f0ur veri\u00f0 \u00e1 \u00f6\u00f0rum sta\u00f0 \u00fe.e. fyrir 1200. En hvar? L\u00edkum m\u00e1 lei\u00f0a a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 upphaflega hafi b\u00e6rinn veri\u00f0 bygg\u00f0ur \u00fear sem n\u00fa eru r\u00fastir \u00e1 Ytra-Ger\u00f0i, fast nor\u00f0an vi\u00f0 t\u00fan gamla Narfasta\u00f0ab\u00e6jarins.<\/p>\n<p>Fyrirhugu\u00f0 er fork\u00f6nnun \u00fear sem teknir ver\u00f0a tveir prufuskur\u00f0ir, annar \u00ed gar\u00f0lag sem er fast ofan vi\u00f0 ytra-Ger\u00f0i og hinn \u00ed gar\u00f0lag sem liggur \u00fear fyrir ofan. L\u00edklegt er a\u00f0 gar\u00f0arnir tengist mannvist \u00ed Ytra-Ger\u00f0i og geta varpa\u00f0 n\u00e1nara lj\u00f3si \u00e1 upphaf bygg\u00f0ar \u00e1 sta\u00f0num. Einnig ver\u00f0a tekin borkjarnas\u00fdni \u00e1 v\u00f6ldum st\u00f6\u00f0um \u00ed og vi\u00f0 r\u00fastir \u00e1 Ytra-Ger\u00f0i til a\u00f0 \u00e1\u00e6tla \u00feykkt mannvistarlaga \u00fear og ganga \u00far skugga um hvort \u00fear s\u00e9 \u00f6skuhaug a\u00f0 finna. Me\u00f0 \u00feessum grunnranns\u00f3knum ver\u00f0ur leitast vi\u00f0 a\u00f0 svara spurningunni hvort \u00e1 Ytra-Ger\u00f0i s\u00e9 a\u00f0 finna fyrstu bygg\u00f0 \u00e1 Narfast\u00f6\u00f0um og varpa jafnframt sk\u00fdrara lj\u00f3si \u00e1 aldur r\u00fastanna og umfang mannvistarleifanna. \u00c1 grundvelli \u00feessara ranns\u00f3kna ver\u00f0ur h\u00e6gt a\u00f0 taka \u00e1kv\u00f6r\u00f0un um hvort tilefni s\u00e9 til frekari ranns\u00f3kna \u00e1 sv\u00e6\u00f0inu.<br \/>\nVerkefni\u00f0 er samstarfsverkefni Hins \u00feingeyska fornleifaf\u00e9lags og Fer\u00f0a\u00fej\u00f3nustunnar \u00e1 Narfast\u00f6\u00f0um ehf.<\/p>\n<p><b>Litlu N\u00fapar, frumranns\u00f3knir og fr\u00e1gangur eldri ranns\u00f3kna.<\/b><br \/>\nR\u00fastirnar \u00e1 Litlu-N\u00fapum eru fyrir margra hluta sakir merkilegar. \u00de\u00e6r eru umluktar tveimur, miklum gar\u00f0l\u00f6gum og t\u00fanin sem gar\u00f0arnir afmarka eru \u00f3venjust\u00f3r. Innan t\u00fangir\u00f0ingar er a\u00f0 finna fj\u00f6lmargar t\u00f3ftir og ger\u00f0i sem eru a\u00f0 mestu leyti \u00f3hreyf\u00f0 \u00fe\u00f3 a\u00f0 beitarh\u00fas hafi veri\u00f0 bygg\u00f0 upp \u00e1 t\u00f3ftunum \u00e1 s\u00ed\u00f0ari \u00f6ldum en \u00feau voru \u00ed notkun til 1913.<br \/>\nR\u00fasta ey\u00f0ib\u00fdlisins er fyrst geti\u00f0 \u00ed ritu\u00f0um heimildum um aldam\u00f3tin 1700, \u00ed Jar\u00f0ab\u00f3k \u00c1rna Magn\u00fassonar og P\u00e1ls V\u00eddal\u00edn. \u00dear segir: ?Litlunupar kallast fornt ey\u00f0ib\u00f3l hjer \u00ed landinu ut fr\u00e1 heimaj\u00f6r\u00f0inni, sem r\u00f3mast a\u00f0 \u00fear hafi \u00ed fyrndinni sta\u00f0i\u00f0, \u00feo menn viti \u00feess engin sannyndi. S\u00fdnileg bygg\u00edngamerki eru hjer t\u00f3ft og gir\u00f0\u00ednga. \u00c1 \u00fev\u00ed eru munnm\u00e6li a\u00f0 \u00feessi j\u00f6r\u00f0 hafi ey\u00f0ilagst fyrir reimleika. Ekki m\u00e1 hjer aftur byggja fyrir heyskaparleysi, \u00fe\u00f3 er t\u00fanst\u00e6\u00f0i nokku\u00f0.?<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 sem m.a. styrkir tilg\u00e1tur um a\u00f0 N\u00fapab\u00e6rinn hafi fyrst sta\u00f0i\u00f0 \u00e1 \u00feeim sta\u00f0 sem n\u00fa kallast Litlu-N\u00fapar er kumlfundur vi\u00f0 ytri gar\u00f0 b\u00fdlisins. Kuml fundust \u00fear fyrir tilviljun \u00e1ri\u00f0 1915, \u00feegar drengur einn var a\u00f0 elta hunangsflugu og s\u00e1 hana flj\u00faga inn \u00ed \u00fe\u00fafu. R\u00f3ta\u00f0i hann \u00ed \u00fe\u00fafunni og vildi finna b\u00fai\u00f0. Fann hann \u00fear hausk\u00fapu og var flugnab\u00fai\u00f0 inni \u00ed henni. Matth\u00edas \u00de\u00f3r\u00f0arson \u00fe\u00e1v. \u00fej\u00f3\u00f0minjav\u00f6r\u00f0ur rannsaka\u00f0i kumli\u00f0 \u00e1ri\u00f0 1915 og \u00ed lj\u00f3s kom a\u00f0 \u00fear haf\u00f0i veri\u00f0 heyg\u00f0 fullor\u00f0in kona, me\u00f0 h\u00f6fu\u00f0 til nor\u00f0urs. Skammt fr\u00e1 kumlinu voru uppbl\u00e1sin bein \u00far tveimur hrossum. Adolf Fri\u00f0riksson, fornleifafr\u00e6\u00f0ingur kom \u00e1 sta\u00f0inn \u00e1ri\u00f0 2004 og var enginn sta\u00f0kunnugur sem vissi um hvar kumlin h\u00f6f\u00f0u fundist, enda langt um li\u00f0i\u00f0. T\u00f3kst honum engu a\u00f0 s\u00ed\u00f0ur a\u00f0 sta\u00f0setja \u00feau kuml sem fundist h\u00f6f\u00f0u 1915. Athugunin sumari\u00f0 2004 beindist annarsvegar a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 kortleggja kumlfundarsta\u00f0inn fr\u00e1 1915, og athuga hvort \u00fear leyndust fleiri kuml. Var \u00ed \u00fev\u00ed skyni annarsvegar grafi\u00f0 \u00ed \u00e1\u00f0urnefnda \u00fe\u00fast og hinsvegar \u00ed eina af lautunum \u00fear hj\u00e1. Kuml fundust \u00e1 b\u00e1\u00f0um st\u00f6\u00f0um. Ekki gafst, sumari\u00f0 2004, t\u00edmi til a\u00f0 rannsaka n\u00e1nar umhverfi kumlanna. Ni\u00f0urst\u00f6\u00f0ur Adolfs voru \u00fe\u00e6r a\u00f0 n\u00e6sta v\u00edst s\u00e9 a\u00f0 \u00e1 \u00feessum sl\u00f3\u00f0um leynist a.m.k. 2-3 \u00f6nnur kuml.<\/p>\n<p>Lj\u00f3st er a\u00f0 \u00edtarlegri ranns\u00f3kna er \u00fe\u00f6rf \u00e1 Litlu-N\u00fapum, til a\u00f0 ganga \u00far skugga um hvort \u00fear leynist frekari kuml fr\u00e1 fyrstu \u00f6ldum, skera \u00far um aldur r\u00fastanna og ganga fr\u00e1 skr\u00e1ningu \u00e1 minjasv\u00e6\u00f0inu.<\/p>\n<p>\u00cd fyrstu ranns\u00f3knarlotu er fyrirhuga\u00f0 a\u00f0 aldurssetja r\u00fastirnar og \u00ed \u00feeim tilgangi ver\u00f0a prufuskur\u00f0ir teknir \u00ed b\u00e6\u00f0i ytri og innri vallargar\u00f0. Gj\u00f3skul\u00f6g \u00e6ttu a\u00f0 hj\u00e1lpa vi\u00f0 t\u00edmasetningu gar\u00f0laganna og \u00fe.a.l. r\u00fastanna. Af skur\u00f0unum m\u00e1 einnig sj\u00e1 hvort vallarg\u00f6r\u00f0unum hefur veri\u00f0 vi\u00f0 haldi\u00f0 og \u00feannig e.t.v. hversu lengi bygg\u00f0 \u00e1 Litlu-N\u00fapum hefur vara\u00f0. \u00de\u00e1 ver\u00f0ur leita\u00f0 ummerkja um fleiri kuml me\u00f0 kjarnaborun og kumlateigurinn m\u00e6ldur og teikna\u00f0ur upp. A\u00f0 auki er fyrirhuga\u00f0 a\u00f0 lj\u00faka vi\u00f0 sk\u00fdrsluger\u00f0 vegna grunnranns\u00f3kna er ger\u00f0ar voru \u00e1ri\u00f0 2003.<\/p>\n<p>\u00deannig sam\u00feykkt \u00e1 stj\u00f3rnarfundi H\u00fef., 21.04.2006<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Verkefnaskr\u00e1 Hins \u00feingeyska fornleifaf\u00e9lags 2006. Minjar \u00ed Skulda\u00feingsey. \u00cd Skulda\u00feingsey er \u00feyrping af \u00f3venju m\u00f6rgum, og mj\u00f6g fornum t\u00f3ftum, sem l\u00edklega eru leifar af fornum \u00feingsta\u00f0. \u00cd eynni eru a.m.k. 30 forn mannvirki, b\u00fa\u00f0at\u00f3ftir, sem til \u00feessa hafa veri\u00f0 mj\u00f6g l\u00edtt kanna\u00f0ar, enda hefur athygli fr\u00e6\u00f0imanna einkum beinst a\u00f0 minjum \u00ed \u00deingey. \u00c1ri\u00f0 2001 var &hellip; <\/p>\n<p class=\"link-more\"><a href=\"http:\/\/fornleifafelag.is\/?page_id=238\" class=\"more-link\">Lesa \u00e1fram<span class=\"screen-reader-text\"> &#8222;Verkefnaskr\u00e1 2006&#8220;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"parent":234,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/fornleifafelag.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/238"}],"collection":[{"href":"http:\/\/fornleifafelag.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/fornleifafelag.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/fornleifafelag.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/fornleifafelag.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=238"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/fornleifafelag.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/238\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/fornleifafelag.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/234"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/fornleifafelag.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=238"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}