{"id":201,"date":"2013-08-07T11:40:05","date_gmt":"2013-08-07T11:40:05","guid":{"rendered":"http:\/\/blekhonnun.is\/fornleifafelag\/?p=201"},"modified":"2013-08-07T11:40:05","modified_gmt":"2013-08-07T11:40:05","slug":"fornir-skalar-ad-fremri-fjollum","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/fornleifafelag.is\/?p=201","title":{"rendered":"Fornir sk\u00e1lar a\u00f0 Fremri-Fj\u00f6llum?"},"content":{"rendered":"<figure id=\"attachment_202\" aria-describedby=\"caption-attachment-202\" style=\"width: 300px\" class=\"wp-caption alignright\"><a href=\"http:\/\/fornleifafelag.is\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/unnsteinn07.08.1311.38.532l.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-202\" src=\"http:\/\/fornleifafelag.is\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/unnsteinn07.08.1311.38.532l-300x225.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"225\" srcset=\"http:\/\/fornleifafelag.is\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/unnsteinn07.08.1311.38.532l-300x225.jpg 300w, http:\/\/fornleifafelag.is\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/unnsteinn07.08.1311.38.532l.jpg 640w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-202\" class=\"wp-caption-text\">Teikning \u00c1rna Einarssonar af &#8222;sk\u00e1lanum&#8220; st\u00f3ra \u00e1 Fremri Fj\u00f6llum og \u00f6\u00f0rum mynni a sama sta\u00f0. Mynd \u00c1sgeir B\u00f6\u00f0varsson<\/figcaption><\/figure>\n<figure id=\"attachment_203\" aria-describedby=\"caption-attachment-203\" style=\"width: 300px\" class=\"wp-caption alignright\"><a href=\"http:\/\/fornleifafelag.is\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/unnsteinn07.08.1311.38.491l.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-203\" src=\"http:\/\/fornleifafelag.is\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/unnsteinn07.08.1311.38.491l-300x225.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"225\" srcset=\"http:\/\/fornleifafelag.is\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/unnsteinn07.08.1311.38.491l-300x225.jpg 300w, http:\/\/fornleifafelag.is\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/unnsteinn07.08.1311.38.491l.jpg 640w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-203\" class=\"wp-caption-text\">Hluti gesta vi\u00f0 beitarh\u00fasat\u00f3ftirnar \u00e1 Fremri FJ\u00f6llum. Mynd \u00c1sgeir B\u00f6\u00f0varsson.<\/figcaption><\/figure>\n<figure id=\"attachment_204\" aria-describedby=\"caption-attachment-204\" style=\"width: 225px\" class=\"wp-caption alignright\"><a href=\"http:\/\/fornleifafelag.is\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/unnsteinn07.08.1311.37.21l.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-204\" src=\"http:\/\/fornleifafelag.is\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/unnsteinn07.08.1311.37.21l-225x300.jpg\" alt=\"\" width=\"225\" height=\"300\" srcset=\"http:\/\/fornleifafelag.is\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/unnsteinn07.08.1311.37.21l-225x300.jpg 225w, http:\/\/fornleifafelag.is\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/unnsteinn07.08.1311.37.21l.jpg 479w\" sizes=\"(max-width: 225px) 100vw, 225px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-204\" class=\"wp-caption-text\">Ekki er alltaf au\u00f0velt a\u00f0 greina forn mannvirki \u00ed landslaginu \u00fe\u00f3tt st\u00f3r s\u00e9u. Mynd \u00c1sgeir B\u00f6\u00f0varsson.<\/figcaption><\/figure>\n<p>Fimmtudaginn 1 \u00e1g\u00fast var farin sko\u00f0unarfer\u00f0 a\u00f0 Fremri-Fj\u00f6llum \u00ed Kelduhverfi \u00e1 vegum Hins \u00feingeyska fornleifaf\u00e9lags, en f\u00e9lagi\u00f0 hefur undanfarin \u00e1r sta\u00f0i\u00f0 fyrir kynningarfer\u00f0um um \u00e1hugaver\u00f0a sta\u00f0i undir nafninu \u201eFornir fimmtudagar\u201c. \u00a0 Lei\u00f0s\u00f6gumenn \u00ed fer\u00f0inni voru Stef\u00e1n \u00d3lafsson fornleifafr\u00e6\u00f0ingur hj\u00e1 Fornleifastofnun \u00cdslands og \u00c1rni Einarsson forst\u00f6\u00f0uma\u00f0ur N\u00e1tt\u00faruranns\u00f3knarst\u00f6\u00f0varinnar vi\u00f0 M\u00fdvatn en b\u00e1\u00f0ir hafa rannsaka\u00f0 \u00feetta sv\u00e6\u00f0i talsvert auk \u00feess sem \u00d3lafur J\u00f3nsson b\u00f3ndi \u00e1 Fj\u00f6llum mi\u00f0la\u00f0i \u00feekkingu sinni af sv\u00e6\u00f0inu.<\/p>\n<p>Fremri-Fj\u00f6ll kallast t\u00f3ftasv\u00e6\u00f0i e\u00f0a r\u00fastir sem eru 3,5 km sunnan vi\u00f0 b\u00fdli\u00f0 Fj\u00f6ll \u00ed Kelduhverfi. T\u00f3ftir \u00feessar eru afar athyglisver\u00f0ar fyrir margra hluta sakir. \u00a0\u00cd fyrsta lagi eru \u00fe\u00e6r \u00f3venju margar \u00e1 ekki st\u00e6rra sv\u00e6\u00f0i og vir\u00f0ist sem \u00fearna s\u00e9u leifar tveggja e\u00f0a jafnvel \u00feriggja sk\u00e1la\/langh\u00fasa auk nokkurra minni byggingarleifa. \u00a0Auk \u00feess eru gar\u00f0akerfi e\u00f0a ger\u00f0i mj\u00f6g vel sj\u00e1anleg og mynda l\u00edtil h\u00f3lf e\u00f0a tengja saman t\u00f3ftirnar. \u00a0Svipar \u00feetta a\u00f0 nokkru leyti til ger\u00f0a e\u00f0a gar\u00f0ah\u00f3lfa sem sj\u00e1st \u00e1 Ingir\u00ed\u00f0arst\u00f6\u00f0um \u00ed \u00deegjandadal og ranns\u00f3knir \u00fear s\u00fdndu merki um pl\u00f3gf\u00f6r sem bent g\u00e6tu til a\u00f0 um kornyrkju hef\u00f0i veri\u00f0 a\u00f0 r\u00e6\u00f0a \u00ed \u00feessum h\u00f3lfum \u00fe\u00f3tt einnig hafi sl\u00edk ger\u00f0i hugsanlega \u00fej\u00f3na\u00f0 sem h\u00f3lf til a\u00f0 geyma skepnur. \u00dea\u00f0 vekur einnig athygli a\u00f0 \u00feessar t\u00f3ftir eru \u00f3venjulega vel s\u00fdnilegar allar, b\u00e6\u00f0i byggingar og gar\u00f0ar standa talsvert h\u00e1tt yfir umhverfi\u00f0 \u2013 sums sta\u00f0ar allt upp \u00ed 1 metra. \u00a0Flest bendir til a\u00f0 \u00fe\u00e6r s\u00e9u fr\u00e1 landn\u00e1ms\u00f6ld en ekki hefur veri\u00f0 grafi\u00f0 \u00ed t\u00f3ftirnar til a\u00f0 aldursgreina \u00fe\u00e6r. \u00a0Hins vegar var ger\u00f0ur k\u00f6nnunarskur\u00f0ur \u00ed gegnum gar\u00f0 \u00fear stutt fr\u00e1 og reyndist s\u00e1 gar\u00f0ur hla\u00f0inn a\u00f0 minnsta kosti fyrir 14. \u00f6ld og l\u00edklega strax eftir landn\u00e1m. \u00a0\u00deess m\u00e1 einnig geta a\u00f0 Sigur\u00f0ur J\u00f3nsson fr\u00e1 Gar\u00f0i skrifa\u00f0i \u00fdtarlega fornleifal\u00fdsingu af \u00f6llum \u00feekktm t\u00f3ftum \u00ed Kelduneshreppi og hefur s\u00fa l\u00fdsing veri\u00f0 rannsakendum til mikils gagns vi\u00f0 vinnu s\u00edna.<\/p>\n<p>T\u00f3ftasv\u00e6\u00f0i Fremri-Fjalla er 360 x 600 metrar a\u00f0 st\u00e6r\u00f0 og er afmarka\u00f0 af g\u00f6r\u00f0um auk \u00feess sem sv\u00e6\u00f0i\u00f0 sj\u00e1lft er skipt upp \u00ed reiti af g\u00f6r\u00f0um e\u00f0a ger\u00f0um \u00a0eins og \u00e1\u00f0ur var minnst \u00e1. \u00a0Ekki er alltaf au\u00f0velt a\u00f0 sj\u00e1 hvort um t\u00f3ft e\u00f0a l\u00edti\u00f0 ger\u00f0i er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a en innnan \u00feessa sv\u00e6\u00f0is eru a m k 11 t\u00f3ftir vel sj\u00e1anlegar og 8 ger\u00f0i. Fyrir mi\u00f0ju er ein t\u00f3ftin greinilegust enda leifar af beitarh\u00fasi sem var \u00ed notkun \u00e1 19. og 20. \u00f6ld og sker sig algerlega \u00far me\u00f0al hinna eldri t\u00f3ftanna.<\/p>\n<p>Miklar umr\u00e6\u00f0ur ur\u00f0u me\u00f0al fer\u00f0alanga og \u00fdmsar hugmyndir \u00e1 lofti. \u00a0Flestir voru \u00e1 \u00feeirri sko\u00f0un a\u00f0 h\u00e9r v\u00e6ru leifar af b\u00e6 B\u00f6\u00f0\u00f3lfs landn\u00e1msmanns \u00e1 Fj\u00f6llum og a\u00f0 minnsta kosti l\u00edklegt a\u00f0 fyrstu Fjalla-b\u00e6ndur hef\u00f0u \u00fear b\u00fai\u00f0 enda eru \u00fea\u00f0 forn munnm\u00e6li sem geti\u00f0 er \u00ed Jar\u00f0ab\u00f3k \u00c1rna Magn\u00fassonar og P\u00e1ls V\u00eddal\u00edns 1712; \u00a0\u201eFremre Fioll kallast fornar gir\u00f0\u00edngar fram me\u00f0 fj\u00f6llum \u00ed Fjallalandi, og r\u00f3mast a\u00f0 \u00fear hafi Fj\u00f6ll \u00ed fyrndinni sta\u00f0i\u00f0, er ekki er \u00feess geti\u00f0 hvar fyrir a\u00f0 b\u00e6rinn hafi veri\u00f0 fluttur\u201c. \u00a0Ekki er sem s\u00e9 vita\u00f0 hvers vegna bygg\u00f0 lag\u00f0ist \u00fearna af e\u00f0a hvort b\u00e6rinn var fluttur \u00e1 n\u00faverandi sta\u00f0 Fjalla og \u00fe\u00e1 hvers vegna. Voru \u00fdmsar kenningar \u00fear um \u00e1 lofti \u00ed okkar h\u00f3pi. \u00a0Einnig var\u00f0 m\u00f6nnum t\u00ed\u00f0r\u00e6tt um \u00feennan fj\u00f6lda og ekki s\u00edst st\u00e6r\u00f0 \u00feeirra t\u00f3fta sem \u00ed \u00fatliti svipar til sk\u00e1labygginga landn\u00e1msaldar en st\u00e6rsta t\u00f3ftin er 44 x 15 metrar a\u00f0 st\u00e6r\u00f0. \u00a0S\u00e9 um sk\u00e1la a\u00f0 r\u00e6\u00f0a \u00fe\u00e1 er \u00feetta me\u00f0 allra st\u00e6rstu \u00feekktu sk\u00e1lum h\u00e9rlendis. Fj\u00f6ldi t\u00f3ftanna \u00e1 ekki st\u00e6rra sv\u00e6\u00f0i kemur manni fyrir sj\u00f3nir eins og h\u00e9r hafi veri\u00f0 eins konar \u00feorp \u2013 nema a\u00f0 h\u00e9r hafi byggingar ekki allar veri\u00f0 \u00ed notkun \u00e1 sama t\u00edma, sem vel getur veri\u00f0.<\/p>\n<p>G\u00f3\u00f0 \u00fe\u00e1tttaka var \u00ed fer\u00f0 \u00feessari, um 30 manns og voru lei\u00f0s\u00f6gumenn fullir fr\u00f3\u00f0leiks og f\u00fasir til mi\u00f0lunar \u00e1 honum. \u00a0Einnig naut h\u00f3purinn g\u00f3\u00f0s af vitneskju heimamanna \u00e1 Fj\u00f6llum um \u00fdmsar s\u00f6gusagnir af sv\u00e6\u00f0inu \u00a0&#8211; b\u00e6\u00f0i \u00ed n\u00fat\u00ed\u00f0 og allt aftur til landn\u00e1msaldar.<\/p>\n<p>N\u00e6sta fer\u00f0 undir merkjum \u201eFornra Fimmtudaga\u201c ver\u00f0ur farin fimmtudaginn 8 \u00e1g\u00fast kl: 20.00 a\u00f0 Sk\u00f3gum \u00ed Fnj\u00f3skadal \u00fear sem sko\u00f0a\u00f0ar ver\u00f0a menjar um j\u00e1rnvinnslu e\u00f0a svokalla\u00f0an rau\u00f0abl\u00e1stur \u00ed forn\u00f6ld.<\/p>\n<p>\u00c1sgeir B\u00f6\u00f0varsson<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fimmtudaginn 1 \u00e1g\u00fast var farin sko\u00f0unarfer\u00f0 a\u00f0 Fremri-Fj\u00f6llum \u00ed Kelduhverfi \u00e1 vegum Hins \u00feingeyska fornleifaf\u00e9lags, en f\u00e9lagi\u00f0 hefur undanfarin \u00e1r sta\u00f0i\u00f0 fyrir kynningarfer\u00f0um um \u00e1hugaver\u00f0a sta\u00f0i undir nafninu \u201eFornir fimmtudagar\u201c. \u00a0 Lei\u00f0s\u00f6gumenn \u00ed fer\u00f0inni voru Stef\u00e1n \u00d3lafsson fornleifafr\u00e6\u00f0ingur hj\u00e1 Fornleifastofnun \u00cdslands og \u00c1rni Einarsson forst\u00f6\u00f0uma\u00f0ur N\u00e1tt\u00faruranns\u00f3knarst\u00f6\u00f0varinnar vi\u00f0 M\u00fdvatn en b\u00e1\u00f0ir hafa rannsaka\u00f0 \u00feetta sv\u00e6\u00f0i talsvert &hellip; <\/p>\n<p class=\"link-more\"><a href=\"http:\/\/fornleifafelag.is\/?p=201\" class=\"more-link\">Lesa \u00e1fram<span class=\"screen-reader-text\"> &#8222;Fornir sk\u00e1lar a\u00f0 Fremri-Fj\u00f6llum?&#8220;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[2,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/fornleifafelag.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/201"}],"collection":[{"href":"http:\/\/fornleifafelag.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/fornleifafelag.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/fornleifafelag.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/fornleifafelag.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=201"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/fornleifafelag.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/201\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/fornleifafelag.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=201"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/fornleifafelag.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=201"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/fornleifafelag.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=201"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}