{"id":387,"date":"2017-03-27T16:55:21","date_gmt":"2017-03-27T16:55:21","guid":{"rendered":"http:\/\/fornleifafelag.is\/?p=387"},"modified":"2017-03-27T17:07:29","modified_gmt":"2017-03-27T17:07:29","slug":"rannsoknir-hins-thingeyska-fornleifafelags-halda-afram-i-sumar","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/fornleifafelag.is\/?p=387","title":{"rendered":"Ranns\u00f3knir Hins \u00feingeyska fornleifaf\u00e9lags halda \u00e1fram \u00ed sumar."},"content":{"rendered":"<p>S\u00ed\u00f0astli\u00f0inn f\u00f6studag 24. mars \u00fathluta\u00f0i Fornminjasj\u00f3\u00f0ur t\u00e6pum 45 milj\u00f3num kr\u00f3na til 24 verkefna af \u00feeim 50 verkefnum sem s\u00f3tt var um til sj\u00f3\u00f0sins.<\/p>\n<p>Hi\u00f0 \u00feingeyska fornleifaf\u00e9lag hlaut a\u00f0 \u00feessu sinni tvo styrki, hvor um sig a\u00f0 fj\u00e1rh\u00e6\u00f0 2,3 milj\u00f3nir kr\u00f3na.<\/p>\n<p><strong>Kumlin \u00e1 Litlu N\u00fapum<\/strong><br \/>\nAnnars vegar er um a\u00f0 r\u00e6\u00f0a framhald ranns\u00f3kna \u00e1 kumlateignum \u00e1 Litlu N\u00fapum \u00ed A\u00f0aldal en \u00fear fundust \u00e1 \u00e1runum 2008-2010 fimm hef\u00f0bundin kuml me\u00f0 mannabeinum, \u00ferj\u00fa hrosskuml og s\u00ed\u00f0ast en ekki s\u00edst b\u00e1tskuml, \u00fea\u00f0 fyrsta \u00ed n\u00e6r h\u00e1lfa \u00f6ld. \u00d6ll voru \u00feessu kuml r\u00f6sku\u00f0 \u00fe.e. hreyft hefur veri\u00f0 vi\u00f0 \u00feeim \u00e1 n\u00e6stu \u00f6ldum eftir a\u00f0 \u00feau voru grafin og bein \u00fdmist veri\u00f0 fjarl\u00e6g\u00f0 e\u00f0a \u00feau hafa ey\u00f0st a\u00f0 miklu leyti og gripir fjarl\u00e6g\u00f0ir en ekki er h\u00e6gt a\u00f0 fullyr\u00f0a hvort kumlin hafi veri\u00f0 r\u00e6nd \u00ed hef\u00f0bundnum skilningi \u00feess or\u00f0s e\u00f0a hvort opnun grafanna hafi tengst tr\u00faarsi\u00f0um og venjum \u00feess t\u00edma.<\/p>\n<p>En markmi\u00f0 Hins \u00deingeyska fornleifaf\u00e9lags (H\u00deF) er a\u00f0 lj\u00faka ranns\u00f3knum \u00e1 kumlateignum \u00ed sumar ef fj\u00e1rmunir duga til me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 st\u00e6kka ranns\u00f3knarsv\u00e6\u00f0i\u00f0 \u00fe\u00f3tt ekki s\u00e9u nein ummerki s\u00fdnileg \u00e1 yfirbor\u00f0i sem gefa v\u00edsbendingar um a\u00f0 \u00fear s\u00e9u fleiri kuml a\u00f0 finna. Hef\u00f0bundin a\u00f0fer\u00f0 vi\u00f0 kumlaranns\u00f3knir hefur um \u00e1ratuga skei\u00f0 veri\u00f0 \u00e1 \u00feann veg a\u00f0 a\u00f0eins kumli\u00f0 sj\u00e1lft hefur veri\u00f0 grafi\u00f0 upp, m.a. s\u00f6kum \u00feess a\u00f0 fj\u00e1rmagn hefur \u00e1vallt veri\u00f0 takmarkandi \u00fe\u00e1ttur vi\u00f0 ranns\u00f3knirnar, en ranns\u00f3knir H\u00deF \u00e1 kumlateignum \u00e1 Ingir\u00ed\u00f0arst\u00f6\u00f0um \u00ed \u00deegjandadal \u00e1 undanf\u00f6rnum \u00e1rum hefur m.a. leitt \u00ed lj\u00f3s a\u00f0 umb\u00fana\u00f0ur kum<\/p>\n<p>la var fl\u00f3knari en \u00e1\u00f0ur var tali\u00f0 og m.a. hafa sto\u00f0arholur komi\u00f0 \u00ed lj\u00f3s utanvert<\/p>\n<figure id=\"attachment_391\" aria-describedby=\"caption-attachment-391\" style=\"width: 269px\" class=\"wp-caption alignleft\"><img loading=\"lazy\" class=\"wp-image-391 \" src=\"http:\/\/fornleifafelag.is\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/26-mars-plan-LN-sumar-2017-260x300.png\" alt=\"\" width=\"269\" height=\"310\" srcset=\"http:\/\/fornleifafelag.is\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/26-mars-plan-LN-sumar-2017-260x300.png 260w, http:\/\/fornleifafelag.is\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/26-mars-plan-LN-sumar-2017.png 446w\" sizes=\"(max-width: 269px) 100vw, 269px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-391\" class=\"wp-caption-text\">Kumlateigurinn \u00e1 Litlu N\u00fapum<\/figcaption><\/figure>\n<p>vi\u00f0 grafirnar sem bendir til a\u00f0 tjalda\u00f0 hafi veri\u00f0 yfir kumlin \u00e1 einhverjum t\u00edmapunkti.<\/p>\n<p>Stefnt er a\u00f0 \u00fev\u00ed \u00ed sumar a\u00f0 gera allt a\u00f0 \u00e1tta prufuskur\u00f0i nor\u00f0an, sunnan og vestan<\/p>\n<p>vi\u00f0 n\u00faverandi kumlateig eins og s\u00e9st \u00e1 me\u00f0fylgjandi mynd \u00fear sem v\u00e6ntanlegir prufuskur\u00f0ir eru merktir me\u00f0 rau\u00f0u en kuml sem ranns\u00f3knum er loki\u00f0 \u00e1 eru merkt me\u00f0 sv\u00f6rtum lit.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u00cds\u00f3t\u00f3paranns\u00f3knir \u00e1 beinum<\/strong><\/p>\n<p>Hins vegar f\u00e9kkst styrkur a\u00f0 fj\u00e1rh\u00e6\u00f0 2,3 milj\u00f3nir kr\u00f3na til \u00eds\u00f3t\u00f3paranns\u00f3knum \u00e1 beinasafninu \u00far kumlateignum \u00e1 Ingir\u00ed\u00f0arst\u00f6\u00f0um \u00ed \u00deegjandadal \u00ed A\u00f0aldal. \u00dear hafa fari\u00f0 fram fornleifaranns\u00f3knir \u00e1 vegum H\u00deF \u00e1 \u00e1runum 2008-2015 og \u00e1 \u00fev\u00ed timabili voru grafin upp n\u00edu kuml auk tveggja gryfja sem innih\u00e9ldu bein. \u00cd kumlunum fundust leifar af \u00e1tta hrossum og mannabein var a\u00f0 finna \u00ed \u00e1tta af \u00feessum n\u00edu kumlum. \u00d6ll voru kumlin r\u00f6sku\u00f0 fyrir utan eina sm\u00e1 gr\u00f6f \u00fear sem n\u00fdbur\u00f0i haf\u00f0i veri\u00f0 lag\u00f0ur til hinstu hv\u00edlu.<\/p>\n<p>Markmi\u00f0i\u00f0 me\u00f0 \u00eds\u00f3t\u00f3paranns\u00f3knum er \u00fer\u00ed\u00fe\u00e6tt. \u00cd fyrsta lagi a\u00f0 kanna hversu h\u00e1tt hlutfall af f\u00e6\u00f0u einstaklinganna sem um r\u00e6\u00f0ir kemur \u00far sj\u00f3, \u00far ferskvatni e\u00f0a af landi. S\u00fdni ver\u00f0a tekin \u00far l\u00e6rleggjum og rifbeinum en \u00eds\u00f3t\u00f3par l\u00e6rleggs gefa v\u00edbendingar um f\u00e6\u00f0uval s\u00ed\u00f0ustu 10-15 \u00e1ra af \u00e6vi einstaklingsins en rifbein, sem endurn\u00fdjast mun hra\u00f0ar en l\u00e6rleggur, gefa v\u00edsbendingar um f\u00e6\u00f0uval s\u00ed\u00f0ustu 2-5 \u00e1r \u00e6vinnar.<br \/>\n\u00cd \u00f6\u00f0ru lagi ver\u00f0a tekin s\u00fdni \u00far tannglerungi til a\u00f0 vinna upprunaranns\u00f3knir en \u00eds\u00f3t\u00f3par \u00ed t\u00f6nnum geta gefi\u00f0 v\u00edsbendingar hvort eitthva\u00f0 af \u00feeim m\u00f6nnum e\u00f0a hestum sem fundust \u00ed kumlunum hafi f\u00e6\u00f0st utan \u00cdslands og m\u00f6gulegt kanna a\u00f0 vera a\u00f0 greina megi uppruna einstaklinganna hafi \u00feeir f\u00e6\u00f0st utan \u00cdslands. \u00cds\u00f3t\u00f3par \u00ed tannglerungi safnast upp mj\u00f6g snemma \u00e6vinnar og me\u00f0 samanbur\u00f0arranns\u00f3knum vi\u00f0 \u00eds\u00f3t\u00f3pa \u00ed berggrunni er m\u00f6gulegt a\u00f0 rekja uppruna einstaklinga upp a\u00f0 vissu marki.<br \/>\n\u00cd \u00feri\u00f0ja lagi ver\u00f0a d\u00fdrabein aldurgreinnd me\u00f0 C14 a\u00f0fer\u00f0 (kolefnisa\u00f0fer\u00f0). F\u00e6\u00f0uval manna hefur neikv\u00e6\u00f0 \u00e1 hrif \u00e1 nytsemi kolefnisgreininga, m.a. s\u00f6kum \u00feess a\u00f0 kolefni safnast upp \u00ed vatnal\u00edfverum sem s\u00ed\u00f0an berst yfir \u00ed menn vi\u00f0 neyslu \u00feeirra og d\u00e6mi eru um a\u00f0 kolefnisgreining s\u00fdni meira en 200 \u00e1ra mun \u00e1 aldri manns og hests sem liggja \u00ed s\u00f6mu gr\u00f6f.<\/p>\n<p>Umtalsver\u00f0ur fj\u00f6ldi \u00eds\u00f3t\u00f3paranns\u00f3kna hafa veri\u00f0 ger\u00f0ar \u00e1 beinum \u00far b\u00e6\u00f0i kumlum og gr\u00f6fum kirkjugar\u00f0a s.s. \u00e1 beinum \u00far kirkjugar\u00f0inum \u00e1 Hofst\u00f6\u00f0um \u00ed M\u00fdvatnssveit og \u00fev\u00ed er n\u00f3g til af samanbur\u00f0arefni. Allar ranns\u00f3knirnar ver\u00f0a unnar \u00ed Scottish universities Environmental Research Centre (SUERC) (Universities of Edinburgh and Glasgow).<\/p>\n<p>Howell Magn\u00fas Roberts mun st\u00fdra ranns\u00f3knunum \u00e1 Litlu N\u00fapum l\u00edkt og undanfarin \u00e1r og Dr. Hildur Gestsd\u00f3ttir mannabeinafr\u00e6\u00f0ingur mun st\u00fdra ranns\u00f3knunum \u00e1 beinunum fr\u00e1 Ingir\u00ed\u00f0arst\u00f6\u00f0um. B\u00e6\u00f0i starfa \u00feau hj\u00e1 Fornleifastofnun \u00cdslands ses. sem hefur veri\u00f0 samstarfsa\u00f0ili H\u00deF fr\u00e1 stofnun f\u00e9lagsins \u00e1ri\u00f0 2004.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u00ed\u00f0astli\u00f0inn f\u00f6studag 24. mars \u00fathluta\u00f0i Fornminjasj\u00f3\u00f0ur t\u00e6pum 45 milj\u00f3num kr\u00f3na til 24 verkefna af \u00feeim 50 verkefnum sem s\u00f3tt var um til sj\u00f3\u00f0sins. Hi\u00f0 \u00feingeyska fornleifaf\u00e9lag hlaut a\u00f0 \u00feessu sinni tvo styrki, hvor um sig a\u00f0 fj\u00e1rh\u00e6\u00f0 2,3 milj\u00f3nir kr\u00f3na. Kumlin \u00e1 Litlu N\u00fapum Annars vegar er um a\u00f0 r\u00e6\u00f0a framhald ranns\u00f3kna \u00e1 kumlateignum \u00e1 &hellip; <\/p>\n<p class=\"link-more\"><a href=\"http:\/\/fornleifafelag.is\/?p=387\" class=\"more-link\">Lesa \u00e1fram<span class=\"screen-reader-text\"> &#8222;Ranns\u00f3knir Hins \u00feingeyska fornleifaf\u00e9lags halda \u00e1fram \u00ed sumar.&#8220;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/fornleifafelag.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/387"}],"collection":[{"href":"http:\/\/fornleifafelag.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/fornleifafelag.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/fornleifafelag.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/fornleifafelag.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=387"}],"version-history":[{"count":8,"href":"http:\/\/fornleifafelag.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/387\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":397,"href":"http:\/\/fornleifafelag.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/387\/revisions\/397"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/fornleifafelag.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=387"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/fornleifafelag.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=387"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/fornleifafelag.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=387"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}